AI-beelden en teksten gebruiken: wanneer moet je dat vermelden?
Sinds augustus 2026 gelden nieuwe Europese transparantieregels voor bepaalde AI-systemen en AI-content. Wat betekent dat concreet voor communicatie en marketing?
AI helpt steeds vaker bij teksten, beelden, klantenservice en interne processen. Sinds 2 augustus 2026 zijn een aantal transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de Europese AI Act van toepassing. Toch betekent dit niet dat elk document dat met hulp van AI ontstond automatisch een groot waarschuwingslabel nodig heeft.
De juiste aanpak begint met onderscheid. Gebruik je AI alleen als assistent? Praat een klant rechtstreeks met een systeem? Of publiceer je realistisch gemanipuleerd beeld of geluid? Het antwoord bepaalt welke transparantie passend of verplicht kan zijn.
Wanneer iemand met een AI-systeem praat
Een systeem dat rechtstreeks met personen communiceert, moet hen in beginsel informeren dat ze met AI te maken hebben, tenzij dit uit de omstandigheden duidelijk is. Denk aan een chatbot die zelfstandig vragen van klanten beantwoordt.
Praktisch betekent dit dat een korte, zichtbare melding aan het begin van het gesprek meestal beter is dan een verborgen zin in de privacyverklaring. Leg ook uit wat de chatbot wel en niet kan en hoe iemand een medewerker bereikt.
Herkenning van AI-gegenereerde output
Aanbieders van bepaalde generatieve AI-systemen hebben verplichtingen om output in een machineleesbaar formaat herkenbaar te maken. Voor een doorsnee onderneming die een bestaande tool gebruikt, ligt die technische aanbiedersverplichting doorgaans niet bij de individuele medewerker.
Dat neemt niet weg dat de onderneming als gebruiker of “deployer” eigen verantwoordelijkheden kan hebben, vooral bij deepfakes en informatie over onderwerpen van publiek belang.
Deepfakes moeten herkenbaar zijn
Gebruik je AI om beeld, audio of video realistisch te genereren of manipuleren zodat het lijkt alsof echte personen iets deden of zeiden, dan kan een duidelijke bekendmaking nodig zijn. De mededeling moet zichtbaar en begrijpelijk zijn.
Een artistiek of fictief werk kan anders worden behandeld, maar ook dan moet transparantie de ervaring niet onnodig verstoren. De precieze toepassing hangt af van de context.
De veiligste communicatieve regel is eenvoudig: kan een redelijk persoon het materiaal aanzien voor een echte gebeurtenis of uitspraak, wees dan open over de bewerking.
Teksten over zaken van publiek belang
Voor AI-gegenereerde of gemanipuleerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over onderwerpen van publiek belang, kan eveneens een bekendmaking gelden. De Europese toelichting noemt daarbij uitzonderingen, onder meer wanneer er menselijke controle of redactionele verantwoordelijkheid aanwezig is.
Niet elk commercieel bijschrift of elke herschreven productomschrijving valt dus automatisch in dezelfde categorie. Laat bij journalistieke, maatschappelijke, medische, financiële of politieke communicatie wel zorgvuldig beoordelen welke regels gelden.
Wat met gewone AI-assistentie?
Veel dagelijks gebruik is ondersteunend:
- ideeën ordenen;
- een eerste tekststructuur maken;
- spelling verbeteren;
- een lange interne nota samenvatten;
- beeldvarianten onderzoeken;
- gegevens uit een vast proces classificeren.
Blijf als onderneming verantwoordelijk voor juistheid, auteursrechten, privacy en de uiteindelijke publicatie. Menselijke controle is geen vinkje achteraf: iemand moet bronnen, formuleringen en mogelijke schade werkelijk beoordelen.
Een werkbaar transparantiebeleid
Maak intern een korte beslisboom:
1. Communiceert het systeem zelfstandig met klanten? 2. Wordt een echt persoon of echte gebeurtenis geloofwaardig nagebootst? 3. Informeert de tekst het publiek over een onderwerp met maatschappelijk belang? 4. Is er aantoonbare menselijke controle en redactionele verantwoordelijkheid? 5. Worden persoonsgegevens of vertrouwelijke bedrijfsgegevens verwerkt?
Leg daarnaast vast welke tools zijn toegestaan, wie publicaties controleert en hoe correcties worden uitgevoerd. Bewaar bij belangrijke campagnes bronbestanden en beslissingen.
Transparantie kan vertrouwen versterken
Een melding hoeft niet defensief te klinken. “Deze visual werd met AI gecreëerd en inhoudelijk gecontroleerd door ons team” is concreter dan een vaag icoontje. Vertel alleen wat relevant is en maak geen grotere claim dan je kunt bewijzen.
De AI Act is risicogebaseerd en de regels zijn contextafhankelijk. Gebruik dit artikel als praktische oriëntatie en vraag gespecialiseerd juridisch advies wanneer AI een wezenlijk onderdeel vormt van je product, personeelsbeslissingen of publieke communicatie.
Bronnen
Gerelateerde dienst: Automatisatie en AI voor je bedrijf
Verder lezen
